recherche

inscription newsletter

  • Lettre d'information
Accueil du site || Onthaal || Wetgeving || Wetgeving rond Giften

Er bestaan op het ogenblik in België geen wetten betreffende de fondswerving en het ethisch aspect hiervan. Voor diens oprichting en beheer heeft een vereniging of stichting de volgende wetteksten als referentiepunten :
-  Wet vzw ivzw stichtingen
-  KB boekhouding vzw ivzw stichtingen

Om de leemte aan wettelijke kader te dichten zijn er de voorbije legislaturen initatieven genomen, tot en met wetsontwerpen in overleg met de VEF.

(uit het artikel "Generosus ad Solidum")
Deze nota bevat een vluchtig overzicht van de Belgische wetgeving die van toepassing is op de verschillende vormen van oproepen tot vrijgevigheid van de bevolking. De vormen die wij hebben weerhouden zijn : collectes, verkoop met filantropisch doel en loterijen. Geen enkele van deze teksten bevat een precieze definitie van oproep tot vrijgevigheid van de bevolking.

I. COLLECTES

1. KB van 22 september 1823 Is enkel van toepassing op collectes in kerken aan huis. Collectes op de openbare weg en op openbare plaatsen vallen niet onder voornoemd KB. Geen wettelijke definitie van collecte. Voorbereidende werkzaamheden, doctrine en jurisprudentie kunnen geraadpleegd worden. De Belgische pandecten definiëren collectes als “actie om handgiften te vragen en te ontvangen, hetzij ten voordele van de armen, hetzij ten voordele van een religieus, politiek, wetenschappelijk of literair werk".

Collectes onderworpen aan een voorafgaande toelating :
-  Aan huis met liefdadige doelstelling om rampen en ongelukken te lenigen Termen “rampen en ongelukken” worden niet gedefinieerd. Evenwel : § Cass. 15 juni 1999 “par collectes pour adoucir les calamités ou des malheurs, il y a lieu d’entendre les collectes de bienfaisance à savoir les collectes qui font appel à la compassion afin de recevoir des dons pour adoucir des calamités ou des malheurs". § Circ. 9 augustus 1975 betreffende collectes aan huis : "Les termes calamités et malheurs doivent être entendus dans le sens le plus large et comprendre toutes les infortunes qu’ont pour fin de soulager les collectes organisées dans un but charitable".
-  Ten gunste van oorlogsinvaliden, oud-strijders en oorlogsslachtoffers Het College van burgemeester en schepenen kan de toelating enkel verlenen op aanvraag van het Nationaal Instituut.

Collectes die niet onderworpen zijn aan een voorafgaande toelating :
-  Collectes op de openbare weg en op openbare plaatsen Geen enkele wettelijke beperking. Ondergeschikt aan het administratieve politionele bevoegdheid van de gemeenten, zoals voor elke manifestatie die zich afspeelt op de openbare weg (zonder controle a posteriori).
-  Collectes georganiseerd door erkende vroomheids- of weldadigheidsinstellingen in gebouwen bestemd voor uitoefening van de eredienst of aan huis Collectes georganiseerd door OCMW’s of kerkfabrieken zijn nooit onderworpen aan een toelating.
-  Collectes met een ander doel dan weldadigheid (aan huis of elders) Voorbeeld : voor vermakelijkheid, wetenschappelijke, literaire, politieke, filosofische, religieuze doelstellingen… Indien op de openbare weg : aan het administratieve politionele bevoegdheid van de gemeenten (zonder controle a posteriori).

Toelating : De bevoegde administratieve overheid volgens de “rationae loci” :
-  Het College van burgemeester en schepenen in een gemeente
-  De bestendige deputatie : meer dan één gemeente
-  De executieve van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest : meer dan één gemeente het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
-  De Koning (Min. Binnen. Zaken) : meer dan één provincie

Gemeentelijke toelating Modaliteiten voor indiening van de aanvraag : KB van 22.09.1823 Voorwaarden : § vzw , sedert tenminste 5 jaar § Identiteit van de organisatoren § Doel van de collecte § Verklaring : de opbrengst van de collecte bestemd voor nagestreefd doel § Betreffende periode en territorium § Aard van de collecte § Schatting van kosten en baten § Bilan van de voorbije twee jaren § Toelating geldig voor één jaar § Resultaat moet 75% bedragen van ingezamelde som § Rekeningen en resultaten van de collecte voor te leggen aan de overheid die de toelating verleende

Voor "grote werken" die officieel erkend zijn : Kind en Gezin, FBC, Œuvre Nationale de Défense contre la tuberculose, advies bij de departementen onder wiens toezicht deze vallen of die belang hebben bij hun activiteiten.

Provinciale toelating Afgeleverd indien de vereniging haar zetel heeft in de provincie. Controle op de toewijzing van de ingezamelde gelden.

II. VERKOOP MET FILANTROPISCH DOEL

§ Wat van 25 juni 1993 (art 5) betreffende de uitoefening van leurhandel en de organisatie van openbare markten § KB van 3 april 1995 betreffende de uitoefening van leurhandel en de organisatie van openbare markten, gewijzigd bij KB van 29 april 1996 en 30 april 1999 § Circulaire van juni 1991 betreffende de Collectes van het Ministerie van Binnenlandse Zaken : laat opmerken dat een collecte verschillende vormen kan aannemen : de hand open houden, aanbod van lidkaarten, verkoop van diverse producten, inzamelingen van voorwerpen.

Verkoop en collecte zijn nochtans twee onderscheiden juridische begrippen, het eerste gaat immers gepaard met een tegenprestatie. De verkoop op de openbare weg zonder handelsoogmerk maar louter filantropisch, hangt af van de Minister die de Middenstand tot zijn bevoegdheid heeft. Art 5, 1° van de wet van 25 juni 1993 bepaalt dat de verkoop in kwestie niet onderworpen is aan deze wet ingeval er toelating is van de minister van Middenstand. Dus geen leurderskaart vereist.

III. LOTERIJEN

§ Wet van 31 december 1851 op de loterijen § Strafrecht : art 301, 302, 303, 304, 557 3°

Een loterij (of tombola) is een operatie aangeboden aan het publiek waardoor bij lottrekking een of andere winst of voordeel wordt toegekend aan een of meerdere. In principe zijn loterijen verboden. Uitzonderingen : loterijen toegelaten door de bevoegde administratieve overheid en uitsluitend bestemd voor vroomheids- of weldadigheidsacties, ter bevordering van de nijverheid en de kunsten en elke andere doel van openbaar nut. Toelating van het College van burgemeester en schepenen, de bestendige deputatie, de regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest of de Koning, op voorstel van de Minister van Binnenlandse Zaken.